A- A A+
Ақкөл ауданының әкімшілігі Ақкөл ауданының әкімшілігі
Біз дәстүрлі «БЖЗҚ туралы 5 сұрақ» айдарын одан әрі жалғастырамыз. Сіздердің назарларыңызға осы айда келіп түскен қызықты да маңызды сұрақтар мен олардың жауаптарын ұсынамыз

1. БЖЗҚ-дан үзiндi-көшiрме алдым. Сөйтсем, жұмыс берушi менiң пайдама жарналар төлемептi. Не iстеу керек?

Ең алдымен Сiз салық комитетiне өтiнiш жасауыңыз керек. Ол жұмыс берушiнi тексерудi қолға алады. Нақты төлем жасалған және қызметкер кiрiс алған жағдайда, агент уақтылы ұстап қалмаған (есебiне жазбаған) және (немесе) аудармаған мiндеттi зейнетақы жарналарының, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарының сомаларын мемлекеттiк кiрiс органдары өндiрiп алады немесе оларды мерзiмiн өткiзiп алған әрбiр күнге (Мемлекеттiк корпорацияға төлейтiн күндi қоса алғанда) уәкiлеттi орган белгiлеген қайта қаржыландырудың ресми мөлшерлемесiнiң 2,5 еселенген мөлшерiнде есебiне жазылған өсiмпұлмен бiрге, мiндеттi зейнетақы жарналары салымшыларының пайдасына, өздерiнiң пайдасына мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары төленетiн қызметкерлердiң пайдасына агенттер аударуға тиiс.

Мiндеттi зейнетақы жарналары, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары толық және (немесе) уақтылы аударылмаған жағдайларда, мемлекеттiк кiрiс органдары мiндеттi зейнетақы жарналары, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары бойынша жинақталып қалған берешек шегiндегi ақшаны агенттердiң банктiк шоттарынан өндiрiп алуға құқылы.

Мiндеттi зейнетақы жарналары, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары бойынша берешектi өндiрiп алу Қазақстан Республикасының Үкiметi айқындаған тәртiппен агентке жiберiлетiн хабарлама негiзiнде жүргiзiледi.

Агент хабарламаны алған күннен бастап бес жұмыс күнi iшiнде мемлекеттiк кiрiс органына өздерiнiң пайдасына мiндеттi зейнетақы жарналары бойынша берешек өндiрiп алынатын бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының мiндеттi зейнетақы жарналары салымшыларының тiзiмдерiн, сондай-ақ өздерiнiң пайдасына мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары бойынша берешек өндiрiп алынатын жұмыскерлердiң тiзiмдерiн ұсынуға мiндеттi.

Агенттердiң банктiк шоттарынан мiндеттi зейнетақы жарналары, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары бойынша берешектi өндiрiп алу мемлекеттiк кiрiс органының инкассолық өкiмi негiзiнде жүргiзiледi.

2. Кәмелетке толмаған жасөспiрiмнiң атына жасқа жеке зейнетақы шотын ашуға бола ма?

Еңбек кодексiнiң 30-бабына сәйкес он алты жасқа толғандарға еңбек шартын жасауға рұқсат етiледi. Бiрақ, бұл ретте ата-ананың бiрiнiң, қамқоршысының немесе асырап алушысының жазбаша келiсiмi бойынша шартты бұған дейiн де жасасуға болады.

15 жастан бастап жасөспiрiмге, егер ол негiзгi орта бiлiм алған болса, жұмыс iстеуге рұқсат етiледi. Ал 14 жастан бастап тек оқудан бөлек уақытта ғана жұмыс iстеуге болады. Бұл ретте жұмыс оқу үдерiсiне және денсаулыққа керi әсерiн тигiзбеуi керек.

Ал 14 жасқа дейiнгi жеткiншектердiң театрда ойнап, киноға түсулерiне болады. Бiрақ, бұл жұмыстар да сабақтан тыс уақытта жүзеге асырылуы керек және баланың өнегелi дамуына және денсаулығына керi әсер етпеуi тиiс.

Еңбек шартына кәмелетке толмаған жасөспiрiм мен оның заңды өкiлi де қол қоюы керек. Жұмыс берушi еңбек шартына сәйкес айлық жалақыны төлей отырып, кәмелетке толмаған жасөспiрiм үшiн оның жеке зейнетақы шотына зейнетақы жарналарын да төлеуге мiндеттi. Зейнетақы Қорына кәмелетке толмаған тұлға келiп өтiнiш жасаған кезде мiндеттi зейнетақы жарналарын есепке алу үшiн жеке зейнетақы шотын ашу жөнiндегi арызды рәсiмдеу үшiн мынадай құжаттар қажет:

1) туу туралы куәлiк және егер бар болса, кәмелетке толмаған тұлғаның жеке басын куәландыратын құжаттың түпнұсқасы;

2) заңды өкiлiнiң жеке басын куәландыратын құжат;

3) ата-анасы болмаған кезде қамқоршылық/қорғаншылық тағайындалғанын растайтын құжаттың түпнұсқасы (қамқоршы тағайындалғаны туралы анықтама немесе баланы патронат тәрбиеге беру туралы шарт).

14 жасқа дейiнгi тұлғаның өтiнiшiне оның заңды өкiлi қол қояды. 14 жастан 18 жасқа дейiнгi тұлғалардың өтiнiштерiне олардың заңды өкiлдерiнiң жазбаша келiсiмi болса жеткiлiктi.

Мiндеттi зейнетақы жарналарын есеп алу үшiн жеке зейнетақы шотын ашудан басқа, кәмелетке толмағандар БЖЗҚ-мен ерiктi зейнетақы жарналары есебiнен зейнетақымен қамсыздандыру туралы шарт жасаса алады.

Жарналардың мөлшерi, оларды аудару және қалыптасқан жинақтар есебiнен төлемдер жасау тәртiбi шарт тараптарының келiсiмi бойынша айқындалады.

3. Мен Қазақстан азаматымын, бiрақ шетелдiк компанияда қызмет атқарамын. Менiң жұмыс берушiм менiң пайдама зейнетақы жарналарын төлеуге мiндеттi ме?

«Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 24-бабының 1 тармағына сәйкес

Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына мiндеттi зейнетақы жарналары осы Заңда айқындалатын мөлшерлемелер бойынша агенттердiң төлеуiне жатады.

Бұл ретте Заңның 1-бабының 28) тармақшасына сәйкес мiндеттi зейнетақы жарналарын төлеу жөнiндегi агент — Қазақстан Республикасында қызметiн шетелдiк заңды тұлғалардың тұрақты мекемесi, филиалдары, өкiлдiктерi арқылы жүзеге асыратын шетелдiк заңды тұлғаларды қоса алғанда, Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртiппен мiндеттi зейнетақы жарналарын есептейтiн, ұстап қалатын (есебiне жазатын) және бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына аударатын жеке немесе заңды тұлға болып табылады. Егер шетелдiк компания Қазақстан аумағында орналасқан болса, сәйкесiнше, агент Сiздiң айлық табысыңыздан мiндеттi зейнетақы жарналарын ұстап, зейнетақы Қорына аударуға мiндеттi.

Бұл ретте халықаралық ұйымдардың Қазақстан Республикасындағы өкiлдiктерiнде, Қазақстан Республикасында аккредиттелген шетелдiк мемлекеттердiң диплдоматиялық өкiлдiктерi мен консулдық мекемелерiнде қызмет атқаратын Қазақстан азаматтары мiндеттi зейнетақы жарналарын төлеу бойынша құқықтық қатынастарға қатыса отырып, БЖЗҚ-ға мiндеттi зейнетақы жарналарын өз бетiмен аударуға құқылы.

4. Естуiмше, Қазақстан зейнетақы жүйесiн реформалау барысында үлгiт ретiнде Чилидiң моделi алыныпты. Неге басқа ел емес, осы Чили таңдап алынған?

Әр елдегi зейнетақы реформасы демографиялық, мәдени, әлеуметтiк, саяси, қаржылық ерекшелiктер мен мүмкiндiктер ескерiле отырып жүзеге асырылады. Мысалы, Чилидегi зейнетақы реформасының өзiндiк сипатына келер болсақ, бұл елде «ұрпақтар ынтымақтастығына» негiзделген зейнетақы алу құқығы мемлекет кепiлдiк беретiн төлемдерге ауыстырылды және бiр-бiрiмен бәсекелес бiрнеше компанияда жұмыскерлердi мiндеттi жинақтаушы сақтандыру жүйесi енгiзiлдi. Чилиден алынған негiзгi үлгi, ол — зейнетақымен қамсыздандыру бойынша мемлекеттiк ортақ жүйеден тиянақталған мiндеттi жарналары және ерiктi зейнетақы жарналары бар жинақтаушы зейнетақы жүйесi. Бұл ретте айта кететiн жәйт, Чили моделi қаз-қалпында көшiрiп алынған жоқ. Отандық мамандар ең үздiк халықаралық тәжiрибелердi алдымен терең зерттеп, жан-жақты талдайды. Тек содан кейiн барып Қазақстанға енгiзедi. Мысалы, жақын болашақта елiмiзде шартты-жинақтаушы құрамдауыш енгiзiледi. Оған негiз ретiнде Швеция моделi негiзге алынып отыр.

5. Зейнетақы жинақтарының сақталуына Қазақстанда және әлем елдерiнде қалай кепiлдiк берiлген?

Қазақстандағы жинақтаушы зейнетақы жүйесi өзiнiң бiрегейлiгiмен ерекшеленедi. «Қазақстанда зейнетақымен қамзсыздандыру туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабына сәйкес мемлекет зейнеткерлiк жасқа толған алушыларға бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорындағы мiндеттi зейнетақы жарналарының, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналарының инфляция деңгейiн ескере отырып, нақты енгiзiлген мөлшерiнде сақталуына кепiлдiк бередi. Салымшы зейнеткерлiк жасқа толған шақта, ең алдымен оның зейнетақы жүйесiне қатысқан бүкiл кезеңi ескерiлiп, зейнетақы шотындағы жинақтарының табыстылығы есептеледi. Егер табыстылық инфляциядан төмен болса, мемлекет республикалық бюджет есебiнен инфляция мен табыстылық арасындағы айырма сомасын төлейдi. Мiнеки, осылайша салымшылардың жинақтары қаржы нарығындағы әр түрлi ахуалдарға қарамастан, сенiмдi қорғалған. Мұндай кепiлдiк басқа мемлекеттерде жоқ. Мысалы, Чехия, Жапония және Словакияда басқарушы компаниялар жарналардың атаулы құнының немесе инфляцияны ескермей нөлдiк инвестициялық табыстылықтың сақталуына ғана кепiлдiк бередi. Германияда зейнетақы қорлары енгiзiлген жарналарға қатысты зейнеткерлiкке шығу күнiне қарай 2,25 пайыздық мөлшерлемеге ғана кепiлдiк бередi. Чилиде зейнетақы активтерiн басқарушылар зейнетақы жинақтарының сақталуына таңдап алынған қор түрiне қарай кепiлдiк бередi. Бiрақ зейнетақы жинақтарының көлемi өткен 36 ай iшiндегi орташа сараланған 2 пайыздық нақты табыстылық деңгейiнен төмен болмайды. Ал Швеция, Австралия, Израиль, Норвегия, Мексика, Эстония елдерiнде зейнетақы жинақтарының сақталуына кепiлдiк тiптi берiлмейдi.

Мақаланың шыққан күні: 21.12.2017 16:19
Парақтағы соңғы өзгерістер: 21.12.2017 16:19
Қаралым саны: 1136

egov.kz - мемлекеттік қызметтер және ақпарат онлайн

 

 

@2019 Ақкөл ауданының әкімшілігі
Яндекс.Метрика

Пошталық мекенжайы:

Телефон:

Факс:

Электрондық пошта адресі:

Ақкөл қаласы, Нұрмағамбетов көшесі 94,
индекс: 020100

8 (716-38) 2-02-82;

8 (716-38) 2-06-31;

akkol_kanz@akmo.kz