A- A A+
Ақкөл ауданының әкімшілігі Ақкөл ауданының әкімшілігі
«БЖЗҚ» АҚ 1418 қысқа нөмірін іске қосты

Алматы, Казақстан, 2016 жылғы 7 шiлде — Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры қызмет көрсетудi жетiлдiре отырып, салымшылар (алушылар) үшiн байланыс орталығына қоңырау шалатын 1418 — қысқа нөмiрiн iске қосты.

Ендi БЖЗҚ салымшылары (алушылары) күн сайын сағат 8:00-ден 20:00-ге дейiн қысқа әрi тез жатталатын нөмiрдi тере отырып, Қорға қоңырау шалып, өздерiне керектi барлық сұрақ бойынша кеңес алатын болады.

Осы нөмiрге ҚР кез келген ұялы байланыс операторының телефон нөмiрiнен және стационарлық (қалалық) телефоннан қоңырау шалу тегiн әрi қолжетiмдi.

1418 нөмiрi қалалық телефоннан тегiн қоңырау шалынатын «БЖЗҚ» АҚ байланыс орталығының 8 800 080 11 77 нөмiрiмен қатар жұмыс iстейтiн болады.

Зейнетақы 5%-ға көбейедi

2018 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстанда жұмыс берушiнiң мiндеттi зейнетақы жарналарының қосымша 5%-ын белгiлеу есебiнен жаңа шартты-жинақтаушы зейнетақы жүйесiн (ШЖЖ) енгiзу қарастырылды. Анықтамасының өзi анықтап тұрғандай, бұл салымдарды жұмыс берушi енгiзедi, сондықтан олар азаматтардың меншiгi болмайды және мұраға қалдырылмайды.

Осыған байланысты соңғы кездерi халық арасында түсiнбеушiлiк, одан қала сенiмсiздiк орын алуда. Оның себебi де бар. Жұмыс iстейтiн азаматтардың көпшiлiгi 10% мiндеттi зейнетақы жарналары болғандықтан, ЖМЗЖ-ның не үшiн енгiзiлетiнiн бiлмей дал болуда. Олардың көпшiлiгiнде жаңа өзгерiстердiң енгiзiлуiне орай жұмыс берушiлер де жалақыны дәл сол 5%-ға азайтуы мүмкiн деген үрей бар.

Халықтың бұлай үрейленуi елiмiздегi азаматтардың қаржылық сауаттылығының әлi де болса төмен деңгейде болуына байланысты. Ақпараттың қолжетiмдiлiгiне қарамастан, елiмiзде салымшылардың инвестициялық табысын Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры (БЖЗҚ) алып отыр деп ойлайтын адамдар да кездеседi. Мұндай жаңсақ пiкiр қасақана ниеттен емес, зейнетақы мен қаржы жүйесiнiң жұмысын түсiнбегендiктен туындап отыр.

Ендi ШЖЖ енгiзу мәселесiн барынша қарапайым тiлмен түсiнiдiрiп көрейiк. Бүгiнгi таңда зейнетақы үш бөлiктен тұрады, олар — базалық, ортақ және жинақтаушы.

Базалық  — ең төменгi күнкөрiс деңгейiнiң (ЕТК) 50%-ы. Зейнетақының бұл бөлiгi еңбек өтiлiне қарамастан зейнеткерлердiң барлығына мемлекеттiк қазынадан төленедi.

Ортақ. Бұл зейнетақыны 1998 жылға дейiн аз дегенде жарты жыл еңбек өтiлi болған адамдар алады (оған ЖОО-да оқыған кезең де кiредi). Яғни зейнетақының бұл бөлiгiн 1979-1980 жылдары туылған азаматтар соңғы рет алатын болады. Зейнетақының бұл бөлiгi де бюджеттен берiледi.

Ендi жинақтаушы зейнетақы бөлiгiне тоқталайық. Бұл әлдеқайда жеңiл. Жинақтаушы жүйе дегенiмiз салымшының өзi аударатын жинақ бөлiгi, басқа сөзбен айтқанда 1998 жылдан бастап жалақыдан жеке зейнетақы шотына аударылып отыратын, дәулеттi кәрiлiктi қамтамасыз етуге арналған 10% зейнетақы.

Бұдан «зейнетақы бiр нәрседен болса да жиналуда, онда ШЖЖ не үшiн енгiзу керек?» — деген сұрақ туындайды.

Мұның сырын анықтау үшiн ортақ зейнетақыға оралайық. Сонау Кеңес одағы кезiнде бiр зейнеткер үшiн төрт адам жұмыс iстеген. Төрт еңбеккер тиiстi салығын төлеп отырса, бiр адам құрметтi демалысының рахатын көрiп отырған. Алайда, үкiмет құлап, дағдарыс орын алған кезде халықтың жұмыс iстейтiн бөлiгi айтарлықтай қысқарды, ал бұл мемлекет қазынасындағы түсiмге де әсерiн тигiздi. 1998 жылға қарай бiр зейнеткерге 1,8 жұмыскерден келiп отырды.

Бұған қоса, сұрапыл соғыстан кейiнгi 50-60 жылдары бала туу өте жоғары деңгейдi көрсеткен болса, 90-шы жылдары бала туу деңгейi өте төмен көрсеткiшке жеткен. Осыған орай, бүгiнгi жұмыс iстейтiн жастар (25-30 жас) зейнеткерлердi (65-75 жас) толық көлемде қамтамасыз ете алмайды, себебi жұмыс iстейтiн халық саны кеңес заманымен салыстырғанда екi есеге азайған. Бiрақ бүгiнде бiр зейнеткерге шаққанда жұмыс iстейтiн әрi зейнетақы жарналарын үздiксiз аударатын адамдар саны 90-жылдардың аяғына қарағанда бiраз болса да көбейген — 2,2. Осы деректердi және 1998 жылға дейiнгi еңбек өтiлiнiң барған сайын азайып келе жатқанын ескере келiп, ортақ зейнетақы бөлiгiн бiртiндеп ауыстыру қажеттiлiгiнiң туындағанын көремiз.

Қазақстан халқының белгiлi бiр бөлiгiнiң БЖЗҚ-ның үлгiлi салымшылары емес екенiн ұмытпаған жөн, олар зейнетақы аударымдарын өте сирек жасайды, не мүлде жасамайды. БЖЗҚ-дағы 10 миллион шоттың iшiндегi БЖЗҚ-ға үздiксiз жарналар аударатын салымшылар саны 6,4 миллион адамды немесе халықтың жұмыс iстейтiн бөлiгiнiң 75%-ын құрайды. Қалған белсендi, бiрақ жарна аудармайтын тұрғындар да (ал ол 3,5 миллионнан асады) зейнет жасына толғаннан кейiн «лайықты» зейнетақысын алғысы келедi.

Сондықтан жан-жақты есептеп, халықаралық тәжiрибенi игергеннен кейiн ғана заңнамаға өзгерiстер мен толықтырулар енгiзiлдi. Оның iшiнде базалық зейнетақы да бар. 2018 жылдан бастап 10 жыл және одан аз өтiлi болған немесе өтiлi мүлдем болмаған жағдайда зейнетақы мөлшерi ЕТК-ның 50%-на тең болады. Ол әрбiр келесi толық жыл үшiн 2%-ға ұлғайып отырады. Яғни 20 жылдық өтiл болғанда, базалық зейнетақы 70%, 30 жыл болғанда — 90%, ал өтiл 35 жыл және одан да көп болғанда 100% ЕТК-ны құрайтын болады. Бұған қоса өтiл еңбек кiтапшасындағы жазбалармен ғана емес, БЖЗҚ-ға тұрақты аударылған зейнетақы жарналарымен де расталуы тиiс.

Зейнетақының жалпы сомасына жұмыс берушi есебiнен төленетiн жарналар да қосылуы тиiс. Жұмыс берушiнiң жаңа 5% мiндеттi зейнетақы жарналарының басты артықшылығы мынада: жұмыс берушi осы жарналарды аударатын зейнеткер (5 және одан да көп өтiлi болғанда) өзiнiң шартты зейнетақы шотындағы қаражаты таусылса да, осы құрамдауыштағы зейнетақыны өмiр бойы алатын болады. Жинақтар мұраға қалдырылмайтын болғандықтан, жүйеден кеткен (қайтыс болған/басқа жаққа кеткен) адамдардың жинақтары басқа пулға қатысушылардың шоттарына бөлiнедi.

ШЖЖ үлгiсi эксперимент үшiн жасалған жаңа үлгi емес. Бұл Швеция, Норвегия, Латвия секiлдi және т.б. батыс елдерiнде толыққанды жұмыс iстеп келе жатқан зейнетақы үлгiсi.

Зейнетақы жүйесi үздiксiз дамып отырады. Қазақстанның зейнетақы үлгiсiнде үш тараптың: мемлекеттiң, жұмыс берушi мен салымшының қатысуы және олардың мүдделi болуы көзделген. Мемлекет зейнетақының базалық деңгейiне, зейнетақы жинақтарының сақталу кепiлдiгiне және БЖЗҚ-ның қызметiне жауап бередi. Жұмыс берушiге және бәрiмiзге мiндеттi зейнетақы жарналарын уақтылы әрi толық аудару мен қызметкердiң шартты-жинақтаушы шоттарын толықтыру жауапкершiлiгi жүктелген. Өйткенi бұл — БIЗДIҢ болашағымыз.

Мақаланың шыққан күні: 21.12.2017 17:36
Парақтағы соңғы өзгерістер: 21.12.2017 17:36
Қаралым саны: 618

egov.kz - мемлекеттік қызметтер және ақпарат онлайн

@2018 Ақкөл ауданының әкімшілігі
Яндекс.Метрика

Пошталық мекенжайы:

Телефон:

Факс:

Электрондық пошта адресі:

Ақкөл қаласы, Нұрмағамбетов көшесі 94,
индекс: 020100

8 (716-38) 2-02-82;

8 (716-38) 2-06-31;

akkol_kanz@akmo.kz